ANA
SAYFAYA
DÖN


YAZAR: Seyfettin Ceylan
TARİH: 04.04.2012


Çaycuma Değirmenleri -1-

                                   Aslında tam bir Değirmenözü, Çaycuma coğrafyası, suları ile. Halk şimdi yalnız bakmakla yetiniyor bu sulara.

 

Değirmenözü adlandırmaları, 1530 tarihli muhasebe defterinde bu bölgede de kayıtlara geçiyor.

Bu adlandırma hala kullanılıyor ve Kışla ve Çayır bölgesi için yaşlılar, Değirmenözü diyor.

Araştırmalarda, Vilayet Nizamnamesi ile Bolu Sancağından ayrılıp oluşturulan Viranşehir Sancağı yönetim alanındaki idari birimlerden biri olan Hisarönü Kazası bölgesinde bugün de hala varlık gösteren Çomranlı, Çömlekçi, Derecikviran, gibi yakın köylerden Değirmenözü Karyesinin Yukarıdere, Kışla ve Çayır olduğunu anlıyoruz.

Bugün de sözlü iletişimde Çaycuma’nın birçok köyünde Değirmenözü olarak ifade edilen bölgeden Çayır ve Kışla köyleri anlatılmak istendiği açık. Örneğin Dereköseler’in, Kadıoğlu’nun, Burunkaya’nın veya Perşembe tarafının halkı, “Artık sular azaldı, köylerdeki değirmenler pek çalışmıyor. Eskiden de yaz aylarında sular azalınca Değirmenözü değirmenlerine gidilirdi.” diyor.

 

                

               Kışla Köyü’nde faal Değirmenlerinden biri.

                   Değirmenlerin çalışma dönemi başlamış…

                   Mis gibi mısır unu… Değirmenci Yaşabey…

                                    (Foto Saffet Bilir. 02 Ekim 2011)

 

1530 tarihli Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defterindeki bölümde yer alan Osmanlıca  metinlerin tıpkı basımlarını okuduğumuzda,

522.sayfada, Karye-i Değirmen özü, hane-7, hasıl-784

523. sayfada, Karye-i Değirmen özü, hane-80, hisse-7, hasıl-5768, tımaramı?-1

Yine aynı sayfada, Karye-i Değirmen öz-i diğer, hane-24, hisse-5, hasıl-2444

526. sayfada, Karye-i Değirmen özü Divanına tabi? çiftlik ber dekirmen virildigi? Yer? evladına vakıfdır. Hasıl-4590

525. sayfada, Karye-i Değirmen özünde Emrah? Oğlu ……? Bir çiftlik yeri vakıf tamamdır. Hane-1, hisse-1, hasıl-378

574. sayfada, Karye-i der divan-ı Değirmen özü Hane-23, hisse-2, hasıl- 1951                  

575. sayfada, Mezra-ı der divan-ı değirmen özü. Hasıl-300

Bu kayıtta Değirmenözü, farklı yerleşmeler olarak karşımıza çıkıyor. Bu yerleşmelerin hepsi de bugün halk arasında tabir edilen Değirmenözü, Kışla ve Çayır köylerinin de bulunduğu, suyu sürekli akan ve üzerinde eskiden beri birçok değirmen bulunan derede midir tam bilemiyoruz. Muhasebe defterinde yakın yerleşmeler genellikle aynı sayfaya veya bir sonraki sayfaya yazılıyor.

Bu kayıtlarda dikkati çeken değirmen ve özü sözcükleridir.

Türk Dil Kurumu Sözlüğünde, öz, halk ağzında dere, çay; sulak verimli yer demek.

Orta Karadeniz bölgesinde öz sözcüğüne halkın yüklediği anlam.

Özler: Kırlardaki düz yerlerdir. Buralarda kuvvetli tarlalar bulunur. Yağışını bulunca ekinse ekin,  arpaysa arpa adam boyu, boy verip yatar. Özler, tam bir buğday ambarıdır. Tabanda toprak kalın ve zengin bir özellik gösterir, tavını çabuk vermez. Kültür bitkilerini iyi barındırır. Buralar humusça iyidir. Erüklüdere’nin içinde, Terecelikaya’nın doğusunda, yolun altında en iyi yerler öz durumundadır. Köseler Köyü, Gümüşhacıköy ilçesi-Amasya.

Türk Dil Kurumu Tarama Sözlüğünde öz, vadi olarak geçmekte.

İ. Zeki Eyüpoğlu’nun Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğünde, öz, dere olarak anlamlandırılmış.

Değirmenözü’nü, değirmen deresi, değirmenler vadisi ve değirmenlerin hası olarak okuyabiliriz.

Araştırmalarımızda Değirmenözü söyleyişi, Kışla ve Çayır köylerinin bulunduğu dereden başka yerleşmeleri ifade edip etmediği de ortaya çıkacaktır.

Değirmenleriyle Bir Çaycuma Monografyası çalışmasının en az 25 yazısından ilki.

                                 Çaycuma, 03 Nisan 2012 





Bu Yazıyı 1546 kişi okumuştur.




   BU YAZARA AİT YAZILAR
17.10.2014    "Meşe'de İnecek Var!" için ileti
29.09.2014    Burhaniye Notları (Yirmi Bir)
18.08.2014    Meşe’de İnecek Var Romanını Okumak Gerçekten Sarıyor
19.07.2014    VEDA
10.12.2013    Dağüstü (Horcinaz) Köyü Gezisi -6-
24.08.2013    Muhsinler Köyü Gezisi -12-
28.07.2013    Bahar Yalan Merzifon TEMA Gerçek -9-
21.07.2013    Hacıköy’ün Köseler Köyü ve Köselerli Sıhhiye Ahmet -5-
11.07.2013    Muhsinler Köyü Gezisi -10-
09.07.2013    Ben de Keserim Sakallarımı Kuşlara
20.05.2013    Basat Köyü -1-
25.04.2013    Nebioğlu Kasabasının Terziler Mahallesi (Terziler Köyü) -1-
22.04.2013    Erenköy ve Halaçlılar Köyü Mahallesi Gezisi -2-
20.04.2013    Çaycuma İlçesi Saz Köyü -2-
14.04.2013    Erenköy, Kayabaşı Köyü’nde Bir Halaçlılar Köyü Mahallesi ve Günyüzü Coğrafyasına Genel Bakış -1-
11.04.2013    Çaycuma İlçesi Saz Köyü -1-
07.04.2013    Yeniyıldız Kasabası -1-
03.04.2013    Muhsinler Köyü Gezisi -8-
21.03.2013    Merhaba Çaycuma Torlaklar Köyü / 7. Yazı
17.03.2013    Muharremşah Köyü -6-

Sayfa:  1   2  3  4  5

 

 

 
 
     

Bu yazıyı Paylaş;